Osmanlıca Tercüme’de Ferman Ne Demektir?

Osmanlıca Tercüme’de  Ferman Ne Demektir?


Ferman kelime olarak Farsça kökenlidir. Osmanlıca Tercüme de “emir,buyruk” anlamına gelmektedir. Kelime manasından yola çıkacak olursa emir anlamanına gelen ferman genel bir tanım ile Padişahın emrini ve hükmünü ifade etmektedir. Osmanlıca tercümede Padişah veya padişahtan sonra en yetkili kişi olan sadrazam tarafından, günümüzde meclis manasına gelen Divanda alınan kararlar doğrultusunda padişah adına yazılan emirler demektir.

 

Üzerinde tuğra bulunur bu sebeple berâtla karıştırılmamalıdır. Osmanlıca Tercümede genel olarak birbirine karıştırılan bir unsur olarak görülse de, Berat ve Fermanlar içerik ve şekil olarak farklıdırlar. Ferman az öncede tercüme manasını ifade ettiğimiz gibi “emir” anlamına gelirken, berat ise ayrıcalık ve yetki belgesi niteliğindedir.

Osmanlıca Arşiv Metinlerini tercüme yaparken Ferman sadece karşımıza Ferman adı altında çıkmaz. Yaklaşık on üç tane isimle de anıldığı yapılan osmanlıca tercümeler neticesinde kanıtlanmıştır. İsterseniz bu isimlerin ne olduğuna bir göz atalım:

*Fermân-ı kaza-cereyan.

*Ferma-ı  kadr-tüvan,

*Ferman-ı cihan-muta’,

*Ferman-ı vacibü’l-izan

*Ferman-ı şeref-iktiran

*Ferman-ı alişan

*Ferman-ı Hümayun

*Ferman-ı Padişahi

*Ferman-ı Şerif

*Ferman-ı Celillü’l- kadr,

*Ferman-ı sa’adet- unvan

*Ferman-ı beşaret- unvan.    şeklinde de karşımıza Osmanlıca Tercüme de karşımıza çıkmaktadır.

Fermanlar içeriklerine “izn-i Şefine hükmü, kalebend hükmü, nefy ve kısas fermanları, mülazemet emri, tahvil emri, tayin emri, adalet-name hükmü” gibi isimlerle de karşımıza çıkmıştır. Fermanlar da,  tıpkı daha önceki Tuğra ve bölümleri adlı yazımızda bahsettiğimiz gibi Ferman da bölümlere ayrılmaktadır. 5 ana bölüme ayrılmaktadır. Fermanın en üst orta kısmında da’vet yer alır. Sol üst köşede tuğra onun hemen altında metin, sol alt satırda Fermanın hangi tarihte yazıldığını beyan edilen yazı ile yazılmış tarih kısmı, ve onun hemen altında tahrir mahali görülmektedir.

Peki fermanlar nasıl kaleme alınmıştır? İsterseniz bir de buna göz atalım: Padişahın hükmü  veyahut emri anlamına gelen Fermanlar her ne kadar padişahın emri anlamına gelse de her zaman bizzat Padişah tarafından kaleme alınmamıştır. Elbette Divan-ı hümayunda emri veren Padişahtır ancak bu emirlerin yazılması için çok sayıda memur ve devlet adamlarının vazife icra ettiği görülmektedir. Verilen emri devlet adamları kaleme alır. Ve padişah tarafından onaylanır.

Yine yaptığımız Osmanlı tercüme leri neticesinde yukarıda ifade ettiğimiz gibi fermanlar çeşitli aşamalardan geçmektedir. Aşamaları tamamlanan ferman, buyruldusu yazılmış olan arz veya arzuhal, bu aşamadan sonra ilgili birim tarafından bir müddet bekletilir. Kayıtları yapılır ve tezkiresi kaleme alınır. Ve tezkire mühürlenir. Ve ilgili idari birime kaleme alınması için verilir. Katipler öncelikle kendilerine verilen fermanın müsveddesini yazarlar daha sonra okunup, onaylanması için temize çekilir.

Ferman bir kez daha  okunarak onaylandıktan sonra, üst amirler tarafından imzalanırdı. Ve imzalar fermanın arka kısmına atılırdı. Aşamalarını tamamlayan fermanın üstüne nişancı tarafından tuğrası çekilerek ilgili birime gönderilir ve ferman bu şekilde kaleme alınarak arşivlenirdi. Günümüzde osmanlıcaya tercüme edilerek tarihimizin aydınlatılmasında önemli bir yere sahiptir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir